آتش سوزی و حریق

آتش سوزی و حریق
آتش سوزی از حوادثی است که هر لحظه ممکن است در هر مکان و برای هر کسی اتفاق بیفتد و بر اثر آن خسارت های جانی و مالی جبران ناپذیری وارد شود. از این رو همه افراد به ویژه کودکان، سالمندان و همه مکان های پر خطر نظیر منازل، دفاتر کار، مدارس، بیمارستان ها، کارخانجات در معرض این خطر خانمان سوز قرار دارند. آمارهایی که در جهان انتشار می یابد، معرف خسارات عظیم و تلفات نسبتاً زیاد ناشی از آتش سوزی است. دانش و اطلاعات مربوط به آتش و شناخت راه های پیشگیری و کنترل آن، از ضروریات زندگی سالم محسوب می شود. در حال حاضر با وجود دستیابی انسان به تکنولوژی های فوق مدرن هنوز هم کشف آتش مهم ترین یافته انسان محسوب می شود. آتش نخستین منبع انرژی کاربردی است که بشر به آن دست یافته است. امروزه نیز هنوز بیش از 95% انرژی مصرفی جهان از راه واکنش سوختن فراهم می شود. انسان امروزه بدون آتش نه غذایی برای خوردن خواهدداشت نه وسیله برای کارکردن. با وجود همه مزایای فوق آتش بارها در طول تاریخ نشان داده است که یک لحظه غفلت از آن می تواند نه تنها حادثه ساز بلکه فاجعه بار هم باشد و شاید بهترین ضرب المثل برای ماهیت دوگانه آتش این است: آتش خدمتکار خوبی، ولی ارباب بدی است. نتایج بررسی ها نشان می دهند نزدیک به 80 درصد آتش سوزی ها، قابل پیش بینی و پیشگیری هستند و مهم این است که برای 20 درصد دیگر حریق های غیرقابل پیش بینی، تمهیدات مناسب نظیر طراحی و نصب سیستم های اعلام و اطفای حریق و نیز آموزش های مستمر افراد در نظر گرفته شود. برای پیشگیری از آتش سوزی و مهار آن در زمان وقوع، وظیفه همه ما است که اطلاعاتی در خصوص شناخت آتش، نحوه وقوع و نیز استفاده از تجهیزات اطفاء و مهارت کاربرد آن ها را کسب کرده باشیم. اگر بخواهیم آتش را تعریف کنیم می توان این طور عنوان کرد که آتش یک نوع واکنش سوختن است و سوختن یک واکنش شیمیایی است بین اکسیژن و ماده سوختنی در دمای مناسب، در این عمل اکسیژن به عنوان یک اکسید کننده و جسم قابل اشتعال به عنوان یک اکسید شونده محسوب می شود. هرگاه عمل سوختن با چنان سرعتی انجام گردد که تولید نور و حرارت کند به آن احتراق یا حریق گفته می شود. راه های بسیاری وجود دارد که تعریف عمل یا مرحله احتراق را از نظر شیمیایی به صورت پیچیده بیان می کند. به طور اصلی احتراق یک فعل و انفعال شیمیایی یا مجموعه ای از فعل و انفعالات شیمیایی است که در آن ماده که سوخت نامیده با اکسیژن ترکیب شده و محصولات اکسیداسیون (حرارت، روشنایی) را ایجاد می کند. تمام احتراق و یا فعل و انفعال سوختن در نتیجه ترکیب با اکسیژن و یا سایر کمک کننده ها به احتراق است.
انفجار: یک سوختن فوق العاده سریع در یک محیط بسته است. تفاوت بین احتراق و انفجار بخاطر میزان انرژی حاصله نیست بلکه مربوط به سرعت تولید انرژی است. پایین ترین حد انفجار: عبارت است از کمترین غلظتی از ماده که می تواند در یک محیط خواص در حضور شعله منفجر شود. واحد آن بر حسب درصد است در غلظت های کمتر از آن امکان انفجار وجود ندارد چون نسبت سوخت به اکسیژن بسیار پایین است. بالاترین حد انفجار: عبارت است از بیشترین غلظتی از یک ماده سوختنی که می تواند در حضور شعله منفجر شود، در غلظت های بیش از آن امکان انفجار وجود نخواهد داشت، چون اکسیژن نسبت به سوخت کم است
 
منبع:
برگرفته از كتاب ايمني در منزل از مجموعه كتاب هاي معاونت فرهنگي اجتماعي شهرداري مشهد